Bát Tràng nổi danh cả nghìn năm nay với nghề gốm sứ truyền thống. Nơi đây còn được biết đến như một ngôi làng khoa bảng, có bề sâu văn hoá, lịch sử đặc sắc, các công trình kiến trúc độc đáo, lễ hội và nghệ thuật ẩm thực độc đáo... Với điều kiện thuận lợi này, Bát Tràng có thể trở thành bảo tàng sinh thái, để tiếp tục gìn giữ và phát huy hơn nữa những giá trị quý giá của làng nghề.
Một làng nghề sôi động với những xưởng sản xuất tấp nập, các cửa hàng san sát; những ngôi nhà cổ trầm mặc, ngõ nhỏ hút sâu lát gạch cổ… Đó là những điều mà du khách có thể dễ dàng nhận thấy khi
du lịch Bát Tràng. Song làng cổ ven sông còn có nhiều điều hơn thế để kể cho du khách và thế giới: đó là tầng sâu văn hóa nghìn năm, truyền thống khoa bảng, những phong tục, lễ hội đậm nét dân gian… Tất cả tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt của làng gốm. Bát Tràng có thể giữ được sức hấp dẫn ấy thông qua mô hình “bảo tàng sinh thái làng cổ”, để vừa phát triển, bắt kịp và đón đầu nhịp sống hiện đại, lại vừa nguyên vẹn những nét độc đáo, cổ xưa.
“Bảo tàng sinh thái làng cổ” không đơn thuần là xây một tòa nhà bảo tàng mà hướng tới biến
toàn bộ không gian làng cổ, nghề gốm, di sản, cộng đồng và cảnh quan thành một “bảo tàng sống”. Trong đó, những
ngôi nhà cổ, lò nung, bảo tàng gốm sứ với các sản phẩm gốm, kiến trúc làng cổ, kiến trúc Trung tâm tinh hoa làng nghề Việt, nghề thủ công và con người Bát Tràng đều trở thành một phần của bảo tàng sinh thái.
Cộng đồng người dân Bát Tràng chính là chủ thể sở hữu tập thể của bảo tàng.
TS Nguyễn Viết Chức, Nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đánh giá rất cao Đề án “Bảo tàng sinh thái làng cổ Bát Tràng”. Ông cho rằng: di sản văn hóa là của quá khứ, nhưng khi được sống trong hiện tại và có cơ đồ, có điều kiện để sống trong tương lai thì di sản mới thật sự trường tồn. Đó chính là câu chuyện của làng gốm Bát Tràng.
Ông Nguyễn Viết Chức - Nguyên Phó chủ nhiệm UB Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc Hội
Xây dựng “Bảo tàng sinh thái làng cổ” không chỉ bảo tồn được di sản vốn có của Bát Tràng mà còn phát huy những giá trị ấy trong cuộc sống đương đại. Hơn thế, hướng đi này còn đem lại lợi ích cho từng người dân và ngôi làng cổ, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái - nhân văn, giữ gìn bản sắc văn hoá và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế xã hội địa phương và đối với văn hóa Thủ đô. TS Nguyễn Thị Thu Trang, chuyên gia tư vấn về bảo tàng sinh thái cho rằng: lợi ích lớn nhất mà Bát Tràng có thể nhận được khi xây dựng mô hình này chính mọi tài nguyên sinh thái nhân văn, toàn bộ môi trường cảnh quan và đặc biệt là truyền thống văn hóa đều được bảo vệ và phát huy. Người dân cũng được quyền tham gia vào việc bảo vệ, phát huy và hưởng lợi ích kinh tế từ chính những giá trị di sản đó.
TS Nguyễn Thị Thu Trang - Chuyên gia tư vấn về Bảo tàng sinh thái
Đưa câu chuyện của làng mình ra thế giới, để tự hào về truyền thống ông cha, cũng để những thế hệ hôm nay phát huy trách nhiệm trong việc tiếp tục là cầu nối gìn giữ những giá trị quý giá của bao thế hệ đi trước đã dày công xây đắp. Đó là mục tiêu mà người Bát Tràng muốn hướng tới khi xây dựng làng mình trở thành một bảo tàng sinh thái. Bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và làng nghề Hà Nội, cũng là một người con của làng gốm chia sẻ về những ước mong khi xây dựng Đề án Bảo tàng sinh thái làng cổ Bát Tràng: đây là cơ hội để nói với thế giới câu chuyện người Bát Tràng tạo nên sự thịnh vượng như thế nào, chiều sâu văn hóa của làng nghề được tạo dựng ra sao từ nghề gốm nghìn năm tuổi; cũng để sự thịnh vượng và những giá trị văn hóa ấy bền vững cho muôn đời sau.
Bà Hà Thị Vinh - Chủ tịch Hiệp hội Thủ công Mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội
Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội về
“Phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” xác định: Hà Nội đi đầu trong công nghiệp văn hóa của cả nước. Trong đó, làng nghề là một trong năm trụ cột công nghiệp văn hóa của Thủ đô. Xây dựng và thực hiện Đề án Bảo tàng sinh thái làng cổ Bát Tràng chính là hiện thực hóa thành công Nghị quyết quan trọng này trong cuộc sống.
Hội thảo về Đề án xây dựng mô hình Bảo tàng sinh thái Làng cổ Bát Tràng
Mới đây nhất, ngày 9/5/2026, UBND Thành phố Hà Nội đã có quyết định số 2419/QĐ-UBND phê duyệt “Đề án phát triển kinh tế đêm giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045” và Kế hoạch số 282/KH-UBND ngày 15/7/2026 triển khai Nghị quyết số 34/2026/NQ-HĐND về phát triển kinh tế đêm. Theo đó xã Bát Tràng được xác định là một trong những không gian trọng điểm phát triển kinh tế đêm của Thủ đô. Trên nền tảng Khu Phát triển Thương mại và văn hóa Bảo tàng sinh thái Làng cổ Bát Tràng, những sản phẩm văn hóa, du lịch, thương mại và dịch vụ đặc sắc sẽ được hình thành theo mô hình "bảo tàng sống" – kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản với phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch cộng đồng và kinh tế sáng tạo.
Tiếng Việt
English
TIẾNG VIỆT